Klimontów, ul. Szkolna, świętokrzyskie
Cmentarz żydowski w Klimontowie znajduje się przy ul. Szkolnej, w bezpośrednim sąsiedztwie synagogi. Data założenia nie jest znana, cmentarz powstał przypuszczalnie w XVIII w. W latach 30. XX w. cmentarz zajmował powierzchnię około 1 ha, był ogrodzony murem, który gmina żydowska wyremontowała w 1931 r. Przy wejściu znajdował się dom przedpogrzebowy. W tym czasie teren był niemal całkowicie wypełniony grobami, a zarząd gminy żydowskiej podejmował starania o otwarcie nowego miejsca pochówku przy ul. Osieckiej. W latach II wojny światowej przy cmentarzu funkcjonował szpital żydowski. Cmentarz był miejscem egzekucji i pochówku ofiar Zagłady, m.in. w zbiorowym grobie pogrzebano około 100 osób zabitych przez Niemców podczas deportacji Żydów do obozu zagłady w Treblince. Podczas wojny rozpoczęła się dewastacja cmentarza. Przypuszczalnie ostatni pochówek odbył się w kwietniu 1945 r., po zamordowaniu w Klimontowie Szoela i Chila Ledermana, Chaima Penczyny, jego ciężarnej żony Rywki Penczyny oraz Abrama Złotnickiego. Na początku lat 50. XX w. na cmentarzu wciąż znajdowały się liczne nagrobki. 26 czerwca 1964 r., w następstwie uchwały Prezydium Gminnej Rady Narodowej w Klimontowie z 2 maja 1957 r., Minister Gospodarki Komunalnej podpisał zarządzenie o zamknięciu cmentarza i przeznaczeniu go na inny cel. W latach 60. na cmentarzu zbudowano szkołę, urządzono boisko sportowe i trawnik. Wszystkie naziemne elementy cmentarza zostały usunięte. W nieustalonym roku w północno-wschodnim narożniku cmentarza złożono fragmenty odnalezionych macew. Kilka innych nagrobków przechowuje Izba Pamięci Ziemi Klimontowskiej. W 2005 r., w wyniku restytucji mienia przedwojennych gmin żydowskich, fragment cmentarza o powierzchni około 300 m w obrębie działki geodezyjnej nr 670/2 stał się własnością Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP, który następnie przekazał go Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego. Krzysztof Bielawski
|